وڏي وزير جو چين ۾ اهم دورو، سنڌ ۾ سمارٽ گورننس، اي آءِ ۽ دوا سازي لاءِ چيني ڪمپنين کي سيڙپڪاري جي دعوت

ڪراچي- 13 آڪٽوبر (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سمارٽ گورننس، آرٽيفيشل انٽيليجنس ۽ دوان سازي جي پيداوار ۾ چين کان سهڪار گهري ورتو آهي. هن صوبي ۾ شهري انتظاميا، صحت جي شعبي ۾ پيداوار ۽ فني ترقي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هواوي ۽ هيومن ويل هيلٿ ڪيئر گروپ سان شراڪتداري جون تجويزون پيش ڪيون آهن. وڏي وزير اهي تجويزون ووهان ۾ هواوي جي ”گلوبل ماڊل سائيٽ فار ڊجيٽل ڊريون اربن گورننس“، ”ووهان آرٽيفيشل انٽيليجنس ڪمپيوٽنگ سينٽر“ ۽ ”هيومن ويل هيلٿ ڪيئر گروپ“ جي مرڪزي آفيس جي دوري دوران ڏنيون. چين جي پنهنجي سرڪاري دوري دوران هڪ اعليٰ سطحي وفد جي اڳواڻي ڪندي، وڏي وزير چيو ته سنڌ عوامي خدمتن کي بهتر بڻائڻ، وڌندڙ شهرن کي سنڀالڻ ۽ صنعتي صلاحيت کي وڌائڻ لاءِ ڊيٽا، مصنوعي ذهانت ۽ ڊجيٽل پليٽ فارمن کي استعمال ڪرڻ جي چيني تجربي مان فائدو حاصل ڪرڻ چاهي ٿي. هواوي جي سهڪار سان جوڙيل ”ووهان سٽي آپريشن سينٽر“ ۾ وڏي وزير کي هڪ اهڙي گڏيل انتظامي نظام بابت بريفنگ ڏني وئي جيڪو ٽريفڪ جي انتظام، هنگامي حالتن کي منهن ڏيڻ، عوامي خدمتن ۽ شهري رٿابندي لاءِ حقيقي وقت جي ڊيٽا جي تجزيي، مصنوعي ذهانت ۽ سمارٽ نگراني جي اوزارن کي استعمال ڪندو آهي. ووهان کي ڊيٽا تي ٻڌل گورننس لاءِ هڪ عالمي نمونو قرار ڏيندي، وڏي وزير چيو ته ٽيڪنالاجي حڪومتن کي ڪنهن به بحران جي پيدا ٿيڻ کان اڳ ئي مسئلن جي نشاندهي ڪرڻ ۽ ان جو حل فوري طور تي فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهي ٿو. هن چيو ته ڪراچي، جنهن جي آبادي 2 ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، ٽريفڪ جي هجوم، پاڻي جي انتظام، سالڊ ويسٽ جي نيڪال ۽ شهري ٻوڏ جهڙن مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ اهڙن نظامن مان فائدو کڻي سگهي ٿو. وڏي وزير ڪراچي ۾ ٻوڏ جي اڳواٽ اطلاع ۽ سٽي آپريشنز مئنيجمينٽ تي ٻڌل هڪ پائليٽ پروجيڪٽ جي تجويز ڏني، جيڪو شروعاتي طور تي ميٽروپوليٽن جي هڪ ضلعي تي ٻڌل هوندو ۽ بعد ۾ ان کي شهر جي ٻين حصن تائين وڌايو ويندو. هن چيو ته اسان ڪراچي لاءِ سمارٽ سٽي آپريشنز پليٽ فارم تيار ڪرڻ خاص طور تي ٻوڏ جي اڳڪٿي، هنگامي امداد ۽ شهري انتظام کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هواوي سان گڏ هڪ عملي شراڪتداري جا موقعا ڳولڻ چاهيون ٿا. مراد علي شاهه ان ڳالهه تي زور ڏنو ته سنڌ روايتي ٽيڪنالاجي خريداري واري معاهدي بدران ڊگهي مدي جي شراڪتداري ۾ دلچسپي رکي ٿي. هن مقامي ادارن ۽ ماهرن جي صلاحيتن کي وڌائڻ لاءِ ڊيٽا سينٽرز جي قيام، علم جي منتقلي، تربيتي پروگرامن ۽ پائيدار عملدرآمد جي ماڊلز ۾ سهڪار جي تجويز ڏني. هن سنڌ حڪومت جي آفيسرن لاءِ ووهان سٽي آپريشن سينٽر جي اسٽڊي وزٽس ۽ هواوي، يونيورسٽين ۽ سنڌ جي فني ادارن جي وچ ۾ وڌيڪ سهڪار جي پڻ تجويز ڏني. ووهان آرٽيفيشل انٽيليجنس ڪمپيوٽنگ سينٽر ۾ وفد کي سينٽر جي ڪم ڪار، تحقيقي سهڪار ۽ صنعت، اڪيڊميا ۽ حڪومت جي مدد ۾ ان جي ڪردار بابت بريفنگ ڏني وئي. آفيسرن ٻڌايو ته 2021ع ۾ شروع ٿيل هن سينٽر پنهنجي ڪمپيوٽنگ جي صلاحيت کي 400 پيٽافلاپس تائين وڌايو آهي، جنهن سان يونيورسٽين، تحقيقي ادارن ۽ ٽيڪنالاجي ڪمپنين کي تحقيق ۽ واپاري استعمال لاءِ جديد ڪمپيوٽنگ وسيلن تائين پهچ ملي ٿي. وڏي وزير سينٽر جي گڏيل انفراسٽرڪچر ماڊل جي تعريف ڪندي چيو ته هي يونيورسٽين، محققن ۽ اسٽارٽ اپس کي وڏي سيڙپڪاري ڪرڻ کان سواءِ جديد ڪمپيوٽنگ سهولتن تائين پهچ جي اجازت ڏئي ٿو. مراد علي شاهه چيو ته سنڌ، پنهنجي نوجوان آبادي، وڌندڙ ٽيڪنالاجي ماحول ۽ وڏن تعليمي ادارن جي ڪري، جدت ۽ ڊجيٽل ڪاروبار لاءِ هڪ علائقائي مرڪز بڻجڻ لاءِ مڪمل طور تي تيار آهي. وڏي وزير ڪراچي ايجوڪيشن سٽي کي اعليٰ تعليم، تحقيق، جدت ۽ جديد ٽيڪنالاجيز جو مرڪز بڻائڻ واري منصوبن کي پڻ نمايان ڪيو. هن سنڌ جي يونيورسٽين ۽ محققن کي آرٽيفيشل انٽيليجنس جي تربيت ۽ ڪمپيوٽنگ وسيلن تائين پهچ فراهم ڪرڻ، اي آءِ انفراسٽرڪچر تيار ڪرڻ لاءِ فني مدد، ۽ انجنيئرن، محققن ۽ سرڪاري آفيسرن لاءِ صلاحيتون وڌائڻ واري پروگرامن ۾ سهڪار جي تجويز ڏني. هن چيو ته آرٽيفيشل انٽيليجنس معيشتن ۽ سماجن جي مستقبل کي شڪل ڏيندو. سنڌ ان تبديليءَ ۾ هڪ سرگرم حصو وٺندڙ بڻجڻ چاهي ٿي. وڏي وزير سيد مراد علي شاهه هيومن ويل هيلٿ ڪيئر گروپ کي دعوت ڏني ته هو پاڪستان ۽ علائقائي مارڪيٽن جي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۾ دوا سازي جا ڪارخانا لڳائي. ووهان جي ايسٽ ليڪ هاءِ ٽيڪ ڊولپمينٽ زون ۾ ڪمپني جي مرڪزي آفيس جي دوري دوران، وڏي وزير کي ان جي آپريشنز، تحقيقي صلاحيتن، عالمي توسيع جي حڪمت عملي ۽ فارماسيوٽيڪل شعبي ۾ ان جي حصي بابت بريفنگ ڏني وئي. ڳالهه ٻولهه ۾ دوان سازي، ايڪٽو فارماسيوٽيڪل انگريڊينٽس، صحت جي شعبي ۾ جدت ۽ سنڌ جي لائف سائنسز شعبي ۾ سيڙپڪاري بابت امڪاني سهڪار تي ڌيان ڏنو ويو. وڏي وزير هيومن ويل جي تعريف ڪندي چيو ته هي چين جي اهم فارماسيوٽيڪل گروپن مان هڪ آهي، خاص طور تي بيهوشي، سور جي انتظام ۽ ڪريٽيڪل ڪيئر جي شعبن ۾، ۽ هن عالمي معيار مطابق دوائون تيار ڪرڻ جي حوالي سان ڪمپني جي شهرت کي تسليم ڪيو. هن چيو ته پاڪستان جي دوا سازي جي صنعت تيزي سان وڌي رهي آهي پر اڃا تائين اها وڏي پيماني تي ٻاهرين ملڪن مان گهرايل ڪچي مال ۽ فارماسيوٽيڪل شين تي دارومدار رکي ٿي. سندس چوڻ موجب، سنڌ پنهنجي حڪمت عملي واري جاگرافيائي بيهڪ، صنعتي بنيادي ڍانچي، ماهر افرادي قوت ۽ سيڙپڪارن لاءِ آسان پاليسين سبب فارماسيوٽيڪل سيڙپڪاري لاءِ هڪ بهترين ماحول فراهم ڪري ٿي. هن چيو ته سنڌ فارماسسٽس، ڪيمسٽس، انجنيئرن ۽ صحت جي ماهرن جي هڪ وڏي تعداد جو گهر آهي. اسان جي اسپيشل اڪنامڪ زونز، جديد بندرگاهن ۽ سيڙپڪاري جي ترغيبن سان گڏجي، هي صوبو فارماسيوٽيڪل پيداوار لاءِ هڪ انتهائي مقابلي واري منزل فراهم ڪري ٿو. وڏي وزير ڪمپني جي قيادت کي آگاهه ڪيو ته ڌاٻيجي، بن قاسم ۽ خيرپور ۾ قائم اسپيشل اڪنامڪ زونز مالي مراعتون فراهم ڪن ٿا، جن ۾ ٽيڪس جي ڇوٽ ۽ ڊيوٽي ۾ رعايتون شامل آهن. هن امپورٽ ۽ ايڪسپورٽ لاءِ پورٽ قاسم جي رابطي واري اهميت کي پڻ نمايان ڪيو. آفريقا ۾ هيومن ويل جي پيداواري سيڙپڪاري جو حوالو ڏيندي هن ڪمپني کي دعوت ڏني ته هو سنڌ ۾ به اهڙو ئي ماڊل اختيار ڪري ۽ صوبي کي هڪ پيداواري ۽ برآمدي مرڪز طور ترقي ڏياري. هن چيو ته اسان سنڌ کي نه صرف پاڪستان پر وچ اوڀر، آفريقا ۽ وچ ايشيا سميت سڄي خطي لاءِ هڪ مثالي پيداواري مرڪز طور ڏسون ٿا. وڏي وزير هيومن ويل کي دعوت ڏني ته هو ڪراچي ڏانهن هڪ ٽيڪنيڪل وفد موڪلي ته جيئن APIs، تيار ٿيل فارماسيوٽيڪل شين ۽ صحت جي شعبي سان لاڳاپيل ٻين سيڙپڪارين ۾ گڏيل تعاون جي موقعن جو جائزو وٺي سگهجي. هن ڪمپني کي يقين ڏياريو ته سنڌ حڪومت سيڙپڪاري کاتي ذريعي سيڙپڪاري جي عمل کي آسان بڻائيندي ۽ ڊرگ ريگيوليٽري اٿارٽي آف پاڪستان سميت لاڳاپيل ريگيوليٽري ادارن سان معاملا طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي. وڏي وزير چيو ته فارماسيوٽيڪل ۽ هيلٿ ڪيئر ۾ سهڪار مقامي پيداوار کي مضبوط ڪرڻ، دوائن تائين پهچ بهتر بڻائڻ، ماهرن لاءِ روزگار جا موقعا پيدا ڪرڻ ۽ ٽيڪنالاجي جي منتقلي کي هٿي ڏئي پاڪستان ۽ چين جي وسيع معاشي ڀائيواري جو هڪ اهم حصو بڻجي سگهي ٿو. هن چيو ته دورن دوران جن تجويزن تي خيالن جي ڏي وٺ ڪئي وئي آهي، انهن کي هڪ مفاهمتي ياداشت ذريعي اڳتي وڌايو ويندو، جنهن تي سنڌ حڪومت هلندڙ هفتي جي آخر ۾ شنگهائي ۾ ٿيندڙ سنڌ انويسمينٽ اينڊ ٽريڊ ڪانفرنس دوران هواوي سان صحيحون ڪرڻ جو منصوبو رکي ٿي. وڏي وزير سان گڏ سينئر وزير شرجيل انعام ميمڻ، رٿابندي ۽ ترقي وارو وزير ڄام خان شورو، زراعت وارو وزير سردار محمد بخش خان مهر، وڏي وزير جو پرنسپل سيڪريٽري آغا واصف عباس، پلاننگ اينڊ ڊولپمينٽ بورڊ جو چيئرمين نجم احمد شاهه، ميئر ڪراچي بئريسٽر مرتضيٰ وهاب، سيڙپڪاري بابت وڏي وزير جو خاص مددگار سيد قاسم نويد قمر، سيڙپڪاري وارو سيڪريٽري راجا خرم شهزاد ۽ ٻيا اعليٰ عملدار پڻ گڏ هئا.