سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سان يورپي يونين مانيٽرنگ مشن جي وفد جي ملاقات

ڪراچي-25 نومبر (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه يورپي يونين مانيٽرنگ مشن کي ڪراچي آمد تي ڀليڪار ڪيو، جيڪو جي ايس پي پلس اسڪيم جي پنجين ٻه سالياني جائزي جي سلسلي ۾ دوري تي آهي. وڏي وزير انسانِي حقن، پورهيتن جي حقن، گورننس، ماحولياتي تحفظ ۽ سماجي ترقي بابت سنڌ حڪومت جي مضبوط عزم کي ٻيهر ورجايو. سي ايم هائوس جي ترجمان موجب 7 رڪني وفد جي اڳواڻي سرجيو باليبيريا ڪري رهيو هو، جيڪو ڊائريڪٽوريٽ جنرل ٽريڊ جي، جي ايس پي پلس ڊائريڪٽوريٽ جو صلاحڪار آهي. وفاقي سيڪريٽري آف ڪامرس جوڊ پال پڻ اجلاس ۾ موجود هو. اجلاس ۾ انساني حقن، اقليتن جي حقن جن ۾ ٽرانس جينڊر برادري جو تحفظ به شامل هو، مزدوري معائني، ڪم ڪندڙ جاين تي حفاظت، ٻارن جي حقن، موسمياتي تبديلي ۽ توانائي جي منتقلي تي تفصيلي بحث ٿيو. وفد سنڌ حڪومت جي ڪوششن کي ساراهيو خاص طورانساني حقن جي تحفظ، اقليتي ڀلائي، سماجي حفاظتي قدمن ۽ ادارا جاتي سڌارن جي ميدان ۾ مسٽر سرجيو باليبيريا چيو ته سنڌ حڪومت پاران انساني حقن ۽ اقليتن جي تحفظ لاءِ کنيل قدم همٿائڻ جهڙا آهن. وڏي وزير پاران يورپي يونين ڀائيواري ۽ جي ايس پي پلس جي اهميت تي زور ڏنو ۽ وفد کي ڀليڪار ڪندي وزيراعظم يورپي يونين کي حقن جي بنياد تي گورننس کي هٿي ڏيڻ ۾ هڪ پراڻو ڀائيوار قرار ڏنو. هن چيو ته يورپي يونين سان اسان جي ڀائيواري انتهائي اهم آهي. جي ايس پي پلس جو انتظام پاڪستان جي روانگي واپار، پائيدار ترقي ۽ ادارا جاتي سڌارن لاءِ بنيادي حيثيت رکي ٿو. مراد علي شاهه چيو ته پاڪستان هن وقت جي ايس پي پلس جي پنجين ٻه سالياني جائزي مان گذري رهيو آهي ۽ سنڌ واپار واري وزارت ۽ وفاقي ادارن سان مڪمل هم آهنگ آهي. هن وڌيڪ چيو ته يورپي ڪميشن کي جمع ڪرايل تفصيلي جواب وفاقي ۽ صوبائي حڪومتن جي گڏيل ڪوششن جو عڪس آهن. وڏي وزير چيو ته سنڌ ٽريٽي امپليمينٽيشن سيل جي ايس پي پلس اسڪيم سان لاڳاپيل سڀني 27 عالمي ڪنونشنز تي عمل ڪرائڻ ۾ فعال ڪردار ادا ڪري رهيو آهي. هن اي يو وفد پاران ٽي آءِ سي آفيس جي دوري کي سڌي رستي رابطي ۽ جائزي جو هاڪاري موقعو قرار ڏنو. وڏي وزير مراد علي شاهه زور ڏنو ته سنڌ ملڪ جو بنيادي ايڪسپورٽ حب آهي جنهن ۾ ٽيڪسٽائيل، ليڌر، فشريز ۽ مينوفيڪچرنگ اهم صنعتون آهن. هن چيو ته جي ايس پي پلس جو جاري رهڻ روزگار جي فراهمي، عورتن جي معاشي با اختياري، ايس ايم ايز جي سهائتا ۽ غربت ۾ گهٽتائي لاءِ نهايت ضروري آهي. هن اي يو کان درخواست ڪئي ته ايندڙ جي ايس پي پلس فريم ورڪ ۾ حد کان وڌيڪ سخت شرطن کان پاسو ڪيو وڃي ۽ چيو ته پاڪستان اي يو جي طرفان گنجائش وڌائڻ ۽ فني سهڪار جي آجيان ڪندو. وفد پاران سنڌ جي سڌارن جي تعريف ڪندي ليبر رائٽس، عورتن جي حقن ۽ ٽرانس جينڊر تحفظ جي حوالي سان اڳڀرائي کي ساراهيو. وفد کي بريفنگ ڏني وئي ته سنڌ انساني حقن جي ڪميشن کي 2023–25 دوران 491 شڪايتون مليون جن مان 50 سيڪڙو حل ڪيون ويون ۽ 62 پاڻ مرادا نوٽيس ڪيس اڪلايا ويا. ٽارچر ۽ ڪسٽوڊيل ڊيٿ ايڪٽ 2022ع تحت 2 هزار پوليس آفيسرن کي تربيت ڏني وئي. عورتن خلاف تشدد جا 1356 ڪيس عدالتن ۾ التوا ھيٺ آهن، 154 کي سزا ڏني وئي، جيڪو انصاف تائين پهچ جي مضبوطي کي ظاهر ڪري ٿو. اقليتن جي تحفظ لاءِ 33 پوليس ڊيسڪ قائم ڪيا ويا، 403 عبادتگاهون بحال ڪيون ويون، صحافين جي تحفظ لاءِ قائم ڪميشن 41 ڪيس حل ڪيا. وڏي وزير چيو ته ٻوڏ کان متاثر 6 لک گهر عورتن جي نالي رجسٽر ڪيا ويا، هن ان کي با اختياري جو تاريخي قدم قرار ڏنو. هن وڌيڪ چيو ته پنڪ بسن، پروفيشنل سکيا ۽ سرڪاري ملازمتن ۾ عورتن لاءِ 15 سيڪڙو ڪوٽا وڏي اڳڀرائي آهي. مقامي ادارن ۾ سيٽون ۽ سرڪاري نوڪرين ۾ 0.5 سيڪڙو ڪوٽا ٽرانس جينڊر برادري لاءِ مقرر آهي. مراد علي شاهه چيو ته مزدورن جي حقن تي ڪو به سمجھوتو ناهي. سنڌ ليبر ڊپارٽمينٽ 2025ع ۾ 18397 ليبر انسپيڪشن ڪيا، 1936 خلاف ورزيون سامهون آيون ۽ 1446 سزائون ڏنيون ويون. وڏي وزير چيو ته سٺي گورننس ۽ اينٽي ڪرپشن حڪومت جون ترجيحون آهن. وفد سنڌ جي جديد گورننس سسٽم کي ساراهيو. وڏي وزير ٻڌايو ته آن لائن اينٽي ڪرپشن سسٽم فعال آهي، 154 آفيسرن کي جديد جاچ جا اوزار سيکاريا ويا آهن. ملاقات ۾ ٻڌايو ويو ته ميگروو ڪوريج 2010ع ۾ 160000 هيڪٽر مان وڌي 2025ع ۾ 265000 هيڪٽر تائين پهتي آهي. سنڌ ۾ 39 تجديد جوڳي توانائي جا منصوبا فعال آهن. سرڪاري اسڪول، صحت مرڪز ۽ آفيسون تيزي سان سولرائيز ٿي رهيون آهن. وڏي وزير چيو ته سنڌ جو موسمياتي ردِعمل پاڪستان لاءِ ماڊل طور سامهون آيو آهي. مراد علي شاهه چيو ته 2025ع جي چائلڊ ليبر سروي مطابق ٻارن جي مزدوري جي شرح 20.6 سيڪڙو مان گهٽجي 10.3 سيڪڙو ٿي وئي آهي. هن ٻڌايو ته 5700 آٽزم جا ٻار سي آر يوز ۾ داخل آهن، 66 خاص تعليم مرڪزن ۾ 4190 شاگرد پڙهي رهيا آهن. وڏي وزير ٻڌايو ته گذريل ٽن سالن ۾ سنڌ جو سماجي شعبي جو بجيٽ 899 ارب رپين مان وڌي 1283 ارب رپيا ٿي ويو آهي. وفد سنڌ جي تيز موسمياتي قدمن، صاف توانائي جي منصوبن ۽ ٻارن جي حقن بابت سڌارن کي مثبت ۽ اثرائتو قرار ڏنو. اجلاس جي ايس پي پلس سان لاڳاپيل جاري ۽ مستقبل جي قدمن جي جامع جائزي سان ختم ٿيو. وڏي وزير يقين ظاهر ڪيو ته جاري سڌارا، ادارا جاتي هم آهنگي ۽ اي يو سان تعميري لاڳاپا پنجين ٻه سالن جي جائزي کي ڪامياب بڻائيندو. هن چيو ته اسان اي يو جي اعتماد جا ٿورائتا آهيون. ان موقعي تي صوبائي وزير سعيد غني، سيد ضياءُ الحسن لنجار، چيف سيڪريٽري آصف حيدر شاهه، آءِ جي پوليس غلام نبي ميمڻ، گھرو سيڪريٽري اقبال ميمڻ، سيڪريٽري ٽو سي ايم عبدالرحيم شيخ، سيڪريٽري قانون احمد علي بلوچ، انساني حقن جو سيڪريٽري خالد چاچڙ ۽ ٻيا سينئر آفيسر پڻ موجود هئا.