سنڌ جي وڏي وزير سال 27-2026ع جي صوبائي بجيٽ پيش ڪري ڇڏي، ڪاٿو 3562 ارب رپيا لڳايو ويو

ڪراچي- 17 جون (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه سال 27-2026ع جي صوبائي بجيٽ پيش ڪري ڇڏي آهي، جنهن ۾ ڪل بجيٽ جو ڪاٿو 3562 ارب رپيا لڳايو ويو آهي، جڏهن ته وصولين جو ڪاٿو 3525 ارب رکيو ويو. نئين مالي جي بجيٽ جي کوٽ 36.9 ارب رپيا لڳائي وئي آهي. بجيٽ ۾ سرڪاري ملازمن جي پگهارن ۽ پينشن ۾ 7 سيڪڙو اضافو تجويز ڪيو ويو آهي، جڏهن ته ترقياتي بجيٽ لاءِ 720 ارب رپيا رکڻ جي تجويز آهي. بجيٽ ۾ ڪو به نئون ٽيڪس لاڳو نه ڪيو ويو آهي، سنڌ اسيمبلي ۾ بجيٽ پيش ڪندي وڏي وزير مراد علي شاهه چيو ته صوبائي حڪومت پنهنجو مالي منصوبو اهڙي عالمي ۽ ملڪي ماحول کي نظر ۾ رکندي تيار ڪيو آهي، جتي جغرافيائي سياسي ڇڪتاڻ، مهانگائي جو دٻاءُ، موسمياتي خطرا ۽ معاشي غير يقيني صورتحال موجود آهي. هن چيو ته جيتوڻيڪ هلندڙ مالي سال دوران پاڪستان جي معيشت ۾ سڌاري جا آثار نظر آيا آهن، پر عام ماڻهو اڃا تائين وڌندڙ مهانگائي، توانائي جي اگهن ۽ ناڻي واڌ سبب ڏکيائين کي منهن ڏئي رهيا آهن. هن چيو ته ايندڙ مالي سال لاءِ سنڌ جي بجيٽ حڪمت عملي چار بنيادي اصولن تي ٻڌل آهي، جن ۾ صوبي جي آئيني حقن جو تحفظ، مالي استحڪام برقرار رکڻ، قومي استحڪام ۾ ڪردار ادا ڪرڻ ۽ عوامي ڀلائيءَ تي سيڙپڪاري جو تسلسل شامل آهن. مراد علي شاهه ٻڌايو ته وفاقي حڪومت سان طئي ٿيل انتظام تحت قومي اسٽرٽيجڪ ضرورتن ۾ حصو وجهڻ کانپوءِ صوبي کي پنهنجو ترقياتي پروگرام 575 ارب رپين جي امڪاني ڪاٿي مان گهٽائي 400 ارب رپين تائين محدود ڪرڻو پيو. هن چيو ته مالي مشڪلاتن باوجود عوامي خدمتن ۽ ترجيحي ترقياتي منصوبن کي محفوظ رکيو ويو آهي. وڏي وزير اعلان ڪيو ته ايندڙ مالي سال ۾ ڪو به نئون ٽيڪس لاڳو نه ڪيو ويندو، جڏهن ته تعليم، زراعت، انشورنس ۽ روزگار جي شعبن لاءِ رليف قدمن جو اعلان ڪيو ويو آهي. تعليمي سهولتن تي سيلز ٽيڪس 5 سيڪڙو ڪرڻ، ٻاهرين ملڪن ۾ روزگار فراهم ڪندڙ ڀرتي ايجنسين لاءِ رعايتي ٽيڪس برقرار رکڻ ۽ انشورنس ايجنٽن ۽ بروڪرن تي ٽيڪسن ۾ گهٽتائي انهن قدمن ۾ شامل آهي. زرعي شعبي لاءِ زرعي سپر ٽيڪس کان ڇوٽ جي حد 15 ڪروڙ رپين مان وڌائي 50 ڪروڙ رپيا ڪئي وئي آهي، جڏهن ته ٽيڪس جي شرح 10 سيڪڙو مان گهٽائي 8 سيڪڙو ڪئي وئي آهي. سرڪاري ملازمن ۽ پينشنرز لاءِ خوشخبري ڏيندي وڏي وزير چيو ته پهرين جولاءِ کان پگهارن ۽ پينشن ۾ 7 سيڪڙو اضافو ڪيو ويندو. گهٽ ۾ گهٽ ماهوار اجرت پڻ 40 هزار رپين مان وڌائي 43 هزار رپيا ڪئي وئي آهي. سماجي تحفظ لاءِ 13.2 ارب رپين جو پيڪيج متعارف ڪرايو ويو آهي، جنهن ۾ ڪچن گارڊن منصوبا، بينظير هاري ڪارڊ پروگرام، بينظير وومين ايگريڪلچر ورڪرز پروگرام ۽ بيواهن ۽ يتيم ٻارن لاءِ امدادي اسڪيمون شامل آهن. ترقياتي پروگرام تحت تعليم لاءِ 25.9 ارب رپيا، صحت لاءِ 17.4 ارب رپيا، بلدياتي ۽ ميونسپل انفراسٽرڪچر لاءِ 121.6 ارب رپيا، پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ لاءِ 40.9 ارب رپيا، آبپاشي لاءِ 30.9 ارب رپيا، ٽرانسپورٽ ۽ مواصلات لاءِ 39.5 ارب رپيا ۽ زراعت ۽ لائيو اسٽاڪ لاءِ 6.3 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن. وڏي وزير چيو ته 2022ع جي تباهه ڪندڙ ٻوڏ کانپوءِ بحاليءَ واري پروگرام تحت هن وقت تائين 10 لک گهر تعمير ڪيا ويا آهن، جڏهن ته لڳ ڀڳ 17 لک رهائشي يونٽن لاءِ مالي وسيلا پڻ حاصل ڪيا ويا آهن. هن چيو ته ان پروگرام ذريعي لکين عورتن کي زمين جي ملڪيت جا حق منتقل ڪري کين با اختيار بڻايو ويو آهي. مراد علي شاهه سنڌ کي واپار، ماليات، ٽيڪنالاجي، تجديد جوڳي توانائي ۽ پائيدار ترقي جو مرڪز بڻائڻ لاءِ وڏي پيماني تي پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ منصوبن جو اعلان ڪيو. هن چيو ته ڪيٽي بندر کي سامونڊي، لاجسٽڪ، صنعتي ۽ توانائي مرڪز طور ترقي ڏني ويندي. منصوبي ۾ بندرگاهي انفراسٽرڪچر، صنعتي زون، لاجسٽڪ سهولتون، روانگي واپار صنعتون، توانائي منصوبا ۽ جديد ٽرانسپورٽ رابطا شامل هوندا. هن ڪيٽي بندر کي سنڌ جي معاشي مستقبل لاءِ ”هڪ نسل ۾ هڪ ڀيرو ملندڙ موقعو“ قرار ڏنو. وڏي وزير ڪراچي ۾ ”سنڌ انٽرنيشنل فنانشل سينٽر“ قائم ڪرڻ جو اعلان پڻ ڪيو، جيڪو سيڙپڪاري، اسلامي ماليات، ڪلائيميٽ فنانس، فن ٽيڪ ۽ عالمي واپاري خدمتن جو مرڪز هوندو. انفراسٽرڪچر جي وڌندڙ گهرج کي نظر ۾ رکندي حڪومت تجديد جوڳي توانائي سان هلندڙ ڊيٽا سينٽر پارڪس ۽ ٽيڪنالاجي زون قائم ڪرڻ جو اعلان ڪيو آهي. وڏي وزير چيو ته 18 ارب رپين جي لاڳت سان 2 لک 75 هزار مفت سولر هوم سسٽم گهٽ آمدني وارن خاندانن ۾ ورهايا ويندا. ان سان گڏوگڏ سنڌ بئنڪ ۽ سنڌ انٽرپرائز ڊولپمينٽ فنڊ ذريعي سولر فنانسنگ پروگرام پڻ شروع ڪيو ويندو. حڪومت اهڙي قانون سازي آڻيندي جنهن سان ننڍا هاري پنهنجي زمين جي ملڪيت برقرار رکندي اجتماعي زرعي ادارا قائم ڪري سگهندا ۽ کين مشينري، انشورنس، مالياتي سهولتن ۽ جديد ٽيڪنالاجي تائين پهچ حاصل ٿيندي. پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ تحت شهري ڪچري کي ٻارڻ ۽ ٻين واپاري شين ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ ”ويسٽ ٽو ويليو“ پروگرام پڻ شروع ڪيو ويندو. مراد علي شاهه چيو ته ڪراچي صوبي جي معيشت جي انجنڻ آهي، تنهن ڪري شهر جي ترقي کي بجيٽ ۾ خاص ترجيح ڏني وئي آهي. ڪراچي جي ترقياتي پورٽ فوليو ۾ 822 منصوبا شامل آهن، جن لاءِ مجموعي طور 108.1 ارب رپيا مختص ڪيا ويا آهن. شهر جي ٽرانسپورٽ ۽ ٽريفڪ نظام جي بهتري لاءِ ايئرپورٽ روڊ کان اسٽار گيٽ فلاءِ اوور، ملير هالٽ کان شارع فيصل انڊر پاس، گجر نالي تي فلاءِ اوور، مختلف انٽر چينجز ۽ انڊر پاسز لاءِ اربين رپيا مختص ڪيا ويا آهن. پاڻي جي فراهمي ۽ نيڪال لاءِ ڪي- فور واٽر سپلاءِ سسٽم جي توسيع، واٽر پمپنگ اسٽيشنن جي اپگريڊيشن، مرڪزي پائيپ لائين نيٽ ورڪ جي بحالي ۽ نئين واٽر سپلاءِ لائينن لاءِ پڻ فنڊ رکيا ويا آهن. ٽرانسپورٽ شعبي ۾ ريڊ لائين بي آر ٽي لاءِ 13.2 ارب رپيا ۽ ييلو لائين بي آر ٽي لاءِ 3.5 ارب رپين کان وڌيڪ رقم مختص ڪئي وئي آهي. صحت جي شعبي ۾ سنڌ انفيڪشس ڊزيز اسپتال لاءِ هڪ ارب رپيا ۽ اين آءِ سي وي ڊي جي پيڊياٽرڪ ڪارڊيولوجي يونٽ لاءِ 1.4 ارب رپيا رکيا ويا آهن. تعليم جي شعبي ۾ نوان ميڊيڪل ڪاليج، بلاول ڀٽو انجنيئرنگ ڪاليج لياري، شهيد ذوالفقار علي ڀٽو لا يونيورسٽي، ڪراچي ايجوڪيشن ڪمپليڪس ۽ وڏين سرڪاري يونيورسٽين جي ترقياتي منصوبن لاءِ فنڊ مختص ڪيا ويا آهن. مراد علي شاهه چيو ته ٽيڪنالاجي تي ٻڌل پوليسنگ قدمن سبب ڪراچي ۾ گاڏين جي چوري ۽ ڦر جي واقعن ۾ 67 سيڪڙو ۽ اسٽريٽ ڪرائم ۾ 54 سيڪڙو گهٽتائي آئي آهي، جڏهن ته ٽريفڪ حادثن ۽ فوتگين ۾ پڻ نمايان گهٽتائي رڪارڊ ڪئي وئي آهي. پنهنجي تقرير جي پڄاڻي تي وڏي وزير چيو ته هي بجيٽ ”شهرين جي تحفظ، انسانن تي سيڙپڪاري ۽ مستقبل جي تعمير“ لاءِ حڪومت جي عزم جو عڪاس آهي. هن چيو ته اسان جو خواب اهڙي سنڌ آهي جتي هر ٻار کي معياري تعليم، هر خاندان کي صحت جون سهولتون، هر نوجوان کي ترقي جا موقعا ۽ هر ضلعي کي خوشحالي ۾ برابر جو حصو ملي.