سنڌ جي وڏي وزير جي صدارت هيٺ صوبائي ڪابينا جو اهم اجلاس، ڪيترن ئي اهم منصوبن جي منظوري ڏني وئي

ڪراچي- 05 مئي (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ڪابينا اجلاس جي صدارت ڪندي 30 ارب رپين کان وڌيڪ جي ترقياتي، فلاحي ۽ اصلاحي ايجنڊا جي منظوري ڏني، جنهن ۾ انفراسٽرڪچر، صحت، طرزِ حڪمراني، تعليم ۽ عوامي رليف لاءِ فنڊز، گرانٽس ۽ ادارياتي قدم شامل آهن۔ ڪابينا اجلاس وزيراعليٰ هائوس ۾ منعقد ٿيو، جنهن ۾ صوبائي وزيرن، صلاحڪارن، خاص مددگارن، چيف سيڪريٽري ۽ ٻين انتظامي ادارن جي سيڪريٽرين شرڪت ڪئي. اجلاس جي صدارت ڪندي وڏي وزير چيو ته سنڌ حڪومت ترقياتي سرگرمين کي تيز ڪرڻ سان گڏ مهانگائي ۽ معاشي دٻاءَ سبب متاثر ڌرين کي سڌي ريت رليف فراهم ڪرڻ لاءِ پرعزم آهي. هن چيو ته صوبائي حڪومت هڪ ئي وقت انفراسٽرڪچر جي ترقي، سماجي تحفظ، صحت جي شعبي ۾ سڌارا، ڊجيٽل گورننس ۽ ادارياتي مضبوطي تي ڌيان ڏئي رهي آهي ته جيئن سڄي سنڌ ۾ عوامي خدمتن جي فراهمي کي بهتر بڻائي سگهجي. وڏي وزير ڪابينا جي منظوري سان ڪراچي، ٺٽو، سجاول ۽ بدين ۾ ماهيگيرن کي فوري مالي رليف فراهم ڪرڻ لاءِ 515 ملين رپين جي فيول سبسڊي پيڪيج جي منظوري ڏني. وڏي وزير چيو ته هي قدم هڪ ڀيرو ادائيگي جي صورت ۾ هوندو جيڪو ٻه مهينا تيل جي خرچن کي ڍَڪيندو، ڇاڪاڻ ته ڊيزل جي وڌندڙ قيمتن سبب مڇيءَ جي شڪار ۾ 20 سيڪڙو گهٽتائي آئي آهي ۽ هزارين ماڻهن جي روزگار کي خطرو پيدا ٿيو آهي. هن اسڪيم تحت 9,634 رجسٽرڊ ٻيڙين کي مدد فراهم ڪئي ويندي، خاص طور تي ننڍي پيماني ۽ ساحلي آپريشن تي ڌيان ڏنو ويندو. ڪل 2,331 ننڍيون ٻيڙيون، جن جي ڊيگهه 18 کان 24 فوٽ آهي ۽ 20 هارس پاور آئوٽ بورڊ انجڻون آهن، انهن مان هر هڪ کي 200,000 رپين جي سبسڊي ڏني ويندي، جنهن جي ڪل رقم 466.2 ملين رپيا ٿيندي۔ ڪل 488 ٻيڙيون، جن جي ڊيگهه 10 کان 15 فوٽ آهي ۽ 5 کان 10 هارس پاور انجڻون آهن، انهن مان هر هڪ کي 100,000 رپين جي سبسڊي ڏني ويندي، جنهن جي ڪل رقم 28.8 ملين رپيا ٿيندي، شفافيت ۽ آڊٽ جي مڪمل پيروي کي يقيني بڻائڻ لاءِ سبسڊي ڊجيٽل طريقي سان ڏني ويندي. ماهيگيري واري وزير محمد علي ملڪاڻي چيو ته ماهيگيرن کي ڊائريڪٽر جنرل ميرين يا ڪراچي فشريز هاربر اٿارٽي کان آن لائين رجسٽريشن مڪمل ڪرڻي پوندي. تصديق ٿيڻ کان پوءِ رقم سڌي ريت ٻيڙي مالڪن جي ڏنل بينڪ اڪائونٽن ۾ منتقل ڪئي ويندي، جنهن جي نگراني لائيو اسٽاڪ ۽ فشريز کاتي جي گڏيل انتظامي ڪميٽي ڪندي. مڪاني کاتي واري وزير سيد ناصر شاهه ناڻي کاتي جي ڪابينا ڪميٽي جون سفارشون پيش ڪيون، جن کي ڪابينا منظور ڪيو. وڏي وزير مالي ڪميٽي جي سفارش تي حيدرآباد ۽ ڪوٽڙي جي وچ ۾ سنڌودرياءَ تي 1.12 ڪلوميٽر ڊگهي هاءِ وي پل جي انجنيئرنگ ڊيزائن لاءِ 147.2 ملين رپين جي ڪنسلٽنٽ سروسز لاءِ گرانٽ جي منظوري ڏني. وڏي وزير چيو ته هي پُل ملڪ جي ٻين علائقن ڏانهن اچ وڃ جي هلڪي ۽ ڳري ٽرئفڪ لاءِ وڏي سهولت ثابت ٿيندي. ڪابينا حيدرآباد ۾ قبرستان جي تعمير لاءِ 252.206 ملين رپيا، قاسم آباد ۾ پاڻي جي فراهمي واريون پائيپ لائينون وڇائڻ لاءِ 800 ملين رپيا منظور ڪيا. 6 ايم جي ڊي خانپوٽا واٽر ٽريٽمينٽ پلانٽ لاءِ واهه مان پاڻي آڻڻ لاءِ به هڪ نئين لائين وڇائي ويندي. ڪابينا قاسم آباد چوڪ تي انڊر پاس ۽ لنڪ روڊ جي تعمير لاءِ 800 ملين رپيا منظور ڪيا، جڏهن ته لطيف آباد ۾ اسپورٽس ڪمپليڪس جي تعمير لاءِ 500 ملين رپيا منظور ڪيا. ڪابينا شيخ اياز روڊ کي سنڌ ميوزيم کان علي پيلس پمپنگ اسٽيشن تائين ويڪرو ڪرڻ ۽ ان سان گڏ ڊرينيج سسٽم تعمير ڪرڻ لاءِ 1.2 ارب رپيا منظور ڪيا. ان سان گڏ گدو چوڪ کان يا علي ڪالوني تائين مير فتح ڪالوني وسيلي ڊرينيج چينل جي تعمير لاءِ 900 ملين رپيا منظور ڪيا ويا. ڪراچي روڊ ۽ ايس ٿري منصوبي تحت هڪ اهم 6.5 ارب رپين جي رقم ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن (ڪي ايم سي) کي گرانٽ اِن ايڊ طور منظور ڪئي وئي ته جيئن 24 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنز ۾ روڊ انفراسٽرڪچر جي بحالي ڪئي وڃي. وڏي وزير چيو ته سندس حڪومت شهر جي روڊ انفراسٽرڪچر کي بهتر بڻائڻ لاءِ پرعزم آهي ۽ هن ناڻي کاتي کي هدايت ڪئي ته فوري طور فنڊ جاري ڪيا وڃن ته جيئن روڊن جي بحالي جو ڪم شروع ٿي سگهي. ڪابينا ايس ٿري منصوبي تحت هارون آباد ۾ ايس ٽي پي ون جي پهرين مرحلي جي مڪمل ڪرڻ لاءِ 2 ارب رپيا منظور ڪيا. ڪابينا لاڙڪاڻي شهر ۾ ڊرينيج سسٽم جي اپ گريڊ ڪرڻ لاءِ 4 ارب رپيا منظور ڪيا. عدالتي نظام کي جديد بڻائڻ ۽ عدالتن جي سهولتن کي وڌائڻ لاءِ به وڏي پيماني تي مدد ڏني وئي. وڏي وزير ضلعي عدالتن ۾ ڪيسن جي ڊجيٽلائيزيشن ۽ اليڪٽرانڪ سرٽيفائيڊ صحيح نقول جاري ڪرڻ لاءِ 48.9 ملين رپيا منظور ڪيا. اجلاس ۾ مورو ۾ چار عدالتن جي عمارتن جي تعمير لاءِ 432.597 ملين رپيا منظور ڪيا ويا. وڏي وزير پير الاهي بخش لا ڪاليج دادو لاءِ 25 ملين رپين جي هڪ ڀيري گرانٽ اِن ايڊ جي منظوري پڻ ڏني. ڪابينا غلام محمد ميڊيڪل ڪاليج اسپتال سکر ۾ 50 بسترن تي ٻڌل ٽراما ۽ ايمرجنسي رسپانس سينٽر لاءِ مشينري ۽ سامان جي خريداري لاءِ 635.48 ملين رپيا منظور ڪيا ۽ هدايت ڪئي ته ان کي جون 2026ع تائين فعال بڻايو وڃي. وڏي وزير عمرڪوٽ ۾ يتيم خاني جي قيام لاءِ 80 ملين رپين جي منظوري پڻ ڏني. ڪابينا ڪميٽي جي سفارش تي وڏي وزير سينٽ پيٽرڪ هاءِ اسڪول ڪراچي لاءِ ابتدائي ٻارڙن جي سنڀال ۽ تعليم جي عمارت جي تعمير لاءِ 90 ملين رپيا منظور ڪيا. مراد علي شاهه سنڌ جاب پورٽل جي ٻئي سال جي قسط لاءِ 86.535 ملين رپيا جاري ڪرڻ جي منظوري ڏني، جيڪا ٽيڪنيڪل سپورٽ ۽ آپريشنز لاءِ هوندي. صوبي ۾ مصنوعي ذهانت جي قدمن کي هٿي ڏيڻ لاءِ ”انڊس اي آءِ ويڪ 2026“ لاءِ به فنڊز منظور ڪيا ويا. ڪابينا سيوهڻ ڊولپمينٽ اٿارٽي جي بقايا رھتن جي ادائيگي لاءِ 615.7 ملين رپين جي منظوري ڏني، جيڪا هڪ سخت بحالي واري منصوبي سان لاڳاپيل آهي. منصوبي ۾ نئين ڀرتي تي پابندي ۽ سرپلس پول ۾ 421 اضافي ملازمن جو اضافو شامل آهي. ان کان سواءِ سينٽر فار ايڪسٽريمزم جي آپريشنلائيزيشن لاءِ 42.86 ملين رپيا مختص ڪيا ويا. سنڌ پبلڪ پراپرٽي (ريموول آف انڪروچمينٽ) ايڪٽ 2010ع جي اثرائتي لاڳو ٿيڻ کي مضبوط ڪرڻ لاءِ ڪابينا شهيد بينظير آباد ڊويزن لاءِ حددخلين خلاف ٽربيونل جي قيام جي منظوري ڏني. صوبائي راڄڌاني ۾ تدفين جي وڌندڙ ضرورت کي نظر ۾ رکندي، ڪابينا ضلعي ملير جي ديهه ميٺا گهر ۾ 500 ايڪڙ زمين ميگا قبرستان لاءِ مختص ڪرڻ جي منظوري ڏني، جيڪا لوڪل گورنمينٽ کاتي جي نالي ڪئي ويندي. ڪابينا سنڌ ڊولپمينٽ اينڊ مينٽيننس آف انفراسٽرڪچر سيس ايڪٽ 2026ع ۾ ترميمن جي منظوري ڏني ته جيئن ڊگهي عرصي کان هلندڙ قانوني تڪرارن کي حل ڪري سگهجي. اپريل 2026ع جي آخر تائين، 132 درخواست ڏيندڙن صحيح ڪئي آهي، جنهن جي نتيجي ۾ 18 ارب رپين کان وڌيڪ جي بينڪ ضمانتون ڪيش ڪيون ويون آهن. ڪابينا ايڪسائيز اينڊ ٽيڪسيشن کاتي کي ڪيسن جي واپسي ۽ آبادڪاري جي معاهدن تي عمل درآمد جي آخري تاريخ 23 آگسٽ 2026ع تائين وڌائڻ جي اجازت پڻ ڏني. ڪابينا پيپلز فيول سبسڊي پروگرام کي وڌائڻ جو فيصلو ڪيو ته جيئن موٽر سائيڪل مالڪن کي مسلسل رليف فراهم ڪري سگهجي. ان پروگرام کي 31 مئي 2026ع تائين وڌايو ويو آهي ته جيئن رهيل درخواستن تي عمل مڪمل ٿي سگهي. وڏي وزير ناڻي کاتي کي هدايت ڪئي ته مئي مهيني لاءِ 2 ارب رپيا جاري ڪيا وڃن ته جيئن ادائيگيون بنا وقفي جاري رهن. هن وقت تائين 548,085 درخواستگذارن لاءِ ادائيگين جي تصديق ٿي چڪي آهي، جن کي في سڃاڻپ ڪارڊ 2,000 رپين جي حساب سان لڳ ڀڳ 1.096 ارب رپيا ادا ڪيا ويا آهن. گهٽ آمدني وارن ڊرائيورن جي روزگار جي تحفظ ۽ رائيڊ ڪينسليشن کي گهٽائڻ لاءِ ڪابينا موٽر سائيڪل رکندڙن سروسز تي سنڌ سيلز ٽيڪس (ايس ايس ٽي) گهٽائڻ جي منظوري ڏني. ڪيب ايگريگيٽرز (جهڙوڪ بائيڪيا) ذريعي ڪمائيندڙ موٽر سائيڪل ڊرائيورن جي خالص ڪرائي تي ٽيڪس 5 سيڪڙو کان گهٽائي 2 سيڪڙو ڪيو ويو آهي، جنهن سان ساليانو اٽڪل 120 ملين رپين جو مالي اثر پوندو. نئون قانوني فريم ورڪ صحت ۽ تعليم جي شعبن ۾ پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ (پي پي پي) معاهدن جي واڌ جي اجازت ڏئي ٿو، شرط ته واڌ اصل مدت جي 50 سيڪڙو کان وڌيڪ نه هجي ۽ غير معمولي ڪارڪردگي تي ٻڌل هجي. پي پي پي پاليسي بورڊ کي حڪومت کان حڪومت (جي 2 جي) منصوبن لاءِ معياري آپريٽنگ طريقيڪار ۽ هدايتن جي منظوري ڏيڻ جو اختيار ڏنو ويو آهي. پروجيڪٽ ڊولپمينٽ سهولت (پي ڊي ايف) ۽ وائبلٽي گيپ فنڊ (وي جي ايف) جي دائري کي وڌايو ويو آهي ته جيئن منصوبن جي استحڪام سان لاڳاپيل اضافي مطالعي ۽ خرچن کي شامل ڪيو وڃي. ترميم پارٽين کي اهو اختيار پڻ ڏئي ٿي ته جيڪڏهن ٽياڪڙي مقرر ڪيل مدي اندر مڪمل نه ٿئي ته سڌي ريت ٽياڪڙي جو رستو اختيار ڪن. خانگي پارٽين کي هاڻي آپريشن دوران ساليانو بنيادن تي ڪارڪردگي بانڊ فراهم ڪرڻ جي اجازت پڻ آهي. ڪابينا جي منظوري کان پوءِ ڊي ايڇ ڪيو اسپتال بدين منصوبي لاءِ عبوري واڌ ڏني وئي ته جيئن نئين ترميمن جي لاڳو ٿيڻ تائين خدمتون بنا رڪاوٽ جاري رهن. ڪابينا ڊي ايڇ ڪيو اسپتال بدين منصوبي لاءِ 12 مهينن جي واڌ جي منظوري ڏني، جيڪا مارچ 2016ع کان انڊس اسپتال پاران هلائي پئي وڃي۔ اها واڌ 16 مارچ 2026ع کان 15 مارچ 2027ع تائين ڏني وئي آهي ته جيئن خدمتن جو تسلسل برقرار رهي. صحت کاتي سنڌ ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪائونسل ايڪٽ 2025ع متعارف ڪرايو، جنهن جو مقصد طبي ماهرن ۽ ادارن جي صوبائي سطح تي نگراني قائم ڪرڻ آهي، جنهن ۾ رجسٽريشن، تعليمي قابليت جي سڃاڻپ، ادارن جي تصديق، تعليم ۽ تربيت جا ضابطا، لائسنسنگ، پيشيوراڻي معيار ۽ اخلاقيات، نظم و ضبط جي ڪارروائي ۽ جاري پيشيوراڻي ترقي شامل آهن. هي ڪائونسل صوبي اندر طبي ماهرن جي رجسٽريشن، ادارن جي تصديق ۽ پيشيوراڻي معيارن کي منظم ڪندي. 18هين ترميم کان پوءِ، صحت کاتي جو موقف آهي ته صوبن کي وفاقي نگراني سان گڏ آزاد ريگيوليشن جي ضرورت آهي. ڪابينا ايڪٽ جي منظوري ڏني ۽ ان کي اسيمبلي حوالي ڪيو. صحت واري وزير ڊاڪٽر عذرا فضل جي پيش ڪيل تجويز منظور ڪئي وئي، جنهن تحت ٺٽو ۾ 40 بسترن تي ٻڌل ٽي ايڇ ڪيو اسپتال گهورا ٻاري جي آپريشنل مينجمينٽ پنجن سالن لاءِ پاڪستان نيشنل فورم آن وومينز هيلٿ حوالي ڪئي ويندي. ورڪس واري وزير حاجي علي حسن زرداري ڪابينا کي ٻڌايو ته هن اسپتال جي عمارت مڪمل ڪري ڇڏي آهي، پنجن سالن جي مينجمينٽ بجيٽ جو اندازو 951.744 ملين رپيا آهي. ڪابينا ورلڊ بئنڪ جي پاڪ فلو منصوبي جي سنڌ واري حصي لاءِ مالي فريم ورڪ جي واڌ ڪئي، هي قدم ڄام چاڪرو لينڊ فل سائيٽ تي ميٿين گيس جي نيڪال کي گهٽائڻ ۽ ڪاربان ڪريڊٽس پيدا ڪرڻ تي ڌيان ڏئي ٿو. هن منصوبي جو مقصد ٽرانسفارميٽو ڪاربان ايسٽ فيسليٽي (ٽي سي اي ايف) کان نتيجن جي بنياد تي ادائيگين جي صورت ۾ 40 ملين آمريڪي ڊالر تائين متحرڪ ڪرڻ آهي. ويريفائيڊ ايمشن ريڊڪشنز (وي اي آرز) جي قيمت 20 کان 27 آمريڪي ڊالر في ٽي سي او ٽو اي آهي، جڏهن ته پرڏيهي ٽرانسفرڊ ميٽيگيشن آئوٽڪمز (آءِ ٽي ايم اوز) جي قيمت 23 کان 31 آمريڪي ڊالر في ٽي سي او ٽو اي مقرر آهي. ڪابينا لاڳاپيل کاتن کي اختيار ڏنو ته اهي مٿين حد جي قيمتن تي ڳالهه ٻولهه ڪن (تصديق ٿيل نيڪال گهٽائڻ لاءِ 27 آمريڪي ڊالر ۽ عالمي طور تي منتقل ٿيل گهٽتائي جي نتيجن لاءِ 31 آمريڪي ڊالر)، جڏهن ته هدايت ڪئي ته مارڪيٽ جي حالتن تي منحصر ڪري، عالمي طور تي منتقل ٿيل گهٽتائي جي نتيجن لاءِ 40 آمريڪي ڊالر يا ان کان وڌيڪ جي قيمت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪوششون پڻ ڪيون وڃن. مقامي حڪومت جو کاتو ۽ ماحول، موسمياتي تبديلي ۽ سامونڊي ترقي جو کاتو هن فريم ورڪ جي عملدرآمد جي نگراني ڪندو ۽ سخت ماپ ۽ رپورٽنگ کي يقيني بڻايو ويندو. ڪابينا سنڌ انساني حقن جي تحفظ (ترميمي) بل 2026ع جي منظوري ڏني ۽ ان کي اسيمبلي ڏانهن موڪليو. هن ترميم ذريعي، ”ڪاروبار ۽ انساني حقن“ کي قانوني ڍانچي ۾ شامل ڪيو ويو آهي، جيڪو گڏيل قومن جي رهنما اصولن جي مطابق ڪارپوريٽ سطح تي ٿيندڙ زيادتين کي حل ڪرڻ آهي. ترميم چيئرمين ۽ ميمبرن جي مدي کي چار سالن کان وڌائي پنج سال ڪري ٿي، جڏهن ته وفاقي آئيني عدالت، سپريم ڪورٽ يا هاءِ ڪورٽ جي اڳوڻي ججن کي چيئرمين طور ڪم ڪرڻ جي اجازت آهي. ڪابينا ”بينظير انسٽيٽيوٽ آف يورولوجي اينڊ ٽرانسپلانٽ، نوابشاهه ايڪٽ 2025ع“ جي قيام جي پڻ منظوري ڏني، جنهن جو مقصد علائقي ۾ خاص ٽرانسپلانٽ سهولتن کي هٿي ڏيڻ آهي. هڪ الڳ بريفنگ ۾ سيڙپڪاري کاتي ڪابينا کي صدر آصف علي زرداري جي تازي چين جي دوري بابت آگاهه ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ لاءِ ڪيترائي اهم معاهدا ٿيا، جن ۾ ڪراچي ۾ ڊي سيلينيشن پلانٽ ۽ پيرن ۽ مُنهن جي بيماري جي ويڪسين جي پيداوار جي سهولت شامل آهي. انهن سفارتي ڪاميابين مان فائدو حاصل ڪرڻ لاءِ ڪابينا سيڙپڪاري کاتي ۾ هڪ چائنا ڊيسڪ جي قيام جي منظوري ڏني، جيڪا سيڙپڪارن کي سهولت فراهم ڪندي ۽ ايم او يوز کي صوبائي منصوبن ۾ تبديل ڪرڻ جي عمل جي نگراني ڪندي. ڪابينا وائيس چانسلرن جي مقرري جي عمل کي جديد بڻائڻ لاءِ قدم کنيا ته جيئن اميدوارن جو دائرو وڌائي سگهجي ۽ تجربيڪار قيادت کي راغب ڪري سگهجي. ترميمن تحت اميدوارن جي وڌ ۾ وڌ عمر 62 سالن کان وڌائي 65 سال ڪئي وئي آهي، ضروري تجربي کي 15 سالن کان وڌائي 20 سال ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ گهٽ ۾ گهٽ 10 ايڇ اي سي سڃاڻپ ٿيل اشاعتون لازمي قرار ڏنيون ويون آهن. ڪابينا سنڌ جي 7 بورڊ آف انٽرميڊيئيٽ اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن لاءِ ڊرافٽ رڪروٽمينٽ رولز اينڊ سروس ريگيوليشنز 2026ع جي منظوري ڏني. چيئرمين، سيڪريٽري، امتحانن واري ڪنٽرولر ۽ آڊٽ آفيسر جهڙيون پوزيشنون هاڻي معياري سرچ اينڊ سليڪشن ڪميٽي ذريعي پوريون ڪيون وينديون ته جيئن ميرٽ کي يقيني بڻائي سگهجي. نئين ضابطن تحت چيئرمين (بي پي ايس 19/20) لاءِ عمر جي حد 40 کان 55 سال مقرر ڪئي وئي آهي، جنهن لاءِ ماسٽر ڊگري (فرسٽ ڊويزن) ۽ 15 سالن جو سينيئر مئنيجمينٽ تجربو گهربل هوندو. هي قدم ماضي جي بي ضابطگين کي درست ڪندي ڀرتي واري عمل کي قانوني سرڪاري منظوري هيٺ آڻڻ لاءِ کنيو ويو آهي۔ ڪابينا سنڌ اليڪٽرڪ پاور ريگيوليٽري اٿارٽي (سيپرا) کي مڪمل طور تي فعال بڻائڻ لاءِ فيصل ملڪ کي ميمبر (فنانس ۽ پاليسي) مقرر ڪرڻ جي منظوري پڻ ڏني.