سنڌ جي وڏي وزير ۽ ورلڊ بينڪ جي ڪنٽري ڊائريڪٽر پاران سنڌ ۾ ٻارن جي قد جي واڌ ويجهه رُڪجڻ جي شرح کي تيزيءَ سان گهٽائڻ لاءِ هڪ جامع ۽ هم آهنگي تي ٻڌل حڪمت عملي شروع ڪرڻ تي اتفاق

ڪراچي- 03 آگسٽ (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ۽ ورلڊ بينڪ جي ڪنٽري ڊائريڪٽر بولورما آمگابازار سومر ڏينهن سنڌ ۾ ٻارن جي قد جي واڌ ويجهه رُڪجڻ جي شرح کي تيزيءَ سان گهٽائڻ لاءِ هڪ جامع ۽ هم آهنگي تي ٻڌل حڪمت عملي شروع ڪرڻ تي اتفاق ڪيو آهي، جنهن تحت صحت، غذائيت، پاڻي ۽ صفائي، سماجي تحفظ ۽ زراعت جي شعبن ۾ مداخلتن کي هڪ گڏيل گورننس ۽ مانيٽرنگ فريم ورڪ تحت گڏ ڪيو ويندو. اهو اتفاق وزيراعليٰ هائوس ۾ منعقد هڪ اعليٰ سطح جي اجلاس دوران ٿيو، جتي ٻنهي ڌرين هڪ تجويز ڪيل گورننس فريم ورڪ جو جائزو ورتو، جيڪو ڪيترن ئي شعبن ۽ ضلعن ۾ هم آهنگي واري عمل ذريعي ٻارن جي اسٽنٽنگ جي مسلسل چئلينج کي منهن ڏيڻ لاءِ تيار ڪيو ويو آهي. ورلڊ بينڪ پاران ورلڊ بينڪ جي ليڊ اڪنامسٽ غزاله منصوري، آپريشنز آفيسرز حنا سليم لوٽيا ۽ مرتضيٰ نوناري، سينئر واٽر سپلاءِ اينڊ سينيٽيشن اسپيشلسٽ محمد فرحان الله سميع ۽ سينئر سوشل پروٽيڪشن اسپيشلسٽ سهيل سعيد عباسي پڻ اجلاس ۾ شريڪ ٿيا. وڏي وزير چيو ته اسٽنٽنگ سنڌ کي درپيش انساني ترقي جي سڀ کان اهم چيلنجز مان هڪ آهي، جنهن جي بنيادي سببن، جنهن ۾ غذائي کوٽ، ناقص صفائي، غير معياري صحت، پيئڻ جو غير محفوظ پاڻي، غربت ۽ خوراڪ جي تنوع جي کوٽ کي حل ڪرڻ لاءِ گڏيل مداخلتن جي ضرورت آهي. تجويز ڪيل فريم ورڪ تحت سنڌ حڪومت ۽ ورلڊ بينڪ هڪ هم آهنگي واري ماڊل ذريعي شعبي جي پروگرامن، بجيٽ ۽ ڪارڪردگي جي هدفن کي هڪجهڙو ڪندا، جيڪو صحت، سماجي تحفظ، واش ۽ زرعي خوراڪ جي نظام ۾ مداخلتن کي گڏ ڪري ٿو ته جيئن ٻارن جي غذائيت ۽ ترقي جي نتيجن ۾ نمايان سڌارو آڻي سگهجي. اجلاس کي بريفنگ دوران ٻڌايو ويو ته اها حڪمت عملي چار اهم شعبن ۾ گڏيل ۽ هڪ ئي جڳهه تي ڪيل عملن تي ٻڌل آهي. واش جي شعبي ۾ ڪوششون، پيئڻ جي محفوظ پاڻي ۽ صفائي جي خدمتن تائين پهچ وڌائڻ، گندي پاڻي ۽ نيڪال جي نظام کي بهتر بڻائڻ ۽ ٻارن جي واش طريقن کي هٿي ڏيڻ تي ٻڌل هونديون ته جيئن اسٽنٽنگ جو سبب بڻجندڙ ماحولياتي عنصرن کي گهٽائي سگهجي. صحت ۽ سماجي تحفظ جي شعبن ۾ هي پروگرام معياري حفاظتي ۽ علاج واري صحت جي سهارو، ماءُ ۽ ٻار جي غذائي خدمتن، خانداني منصوبابندي، ويڪسينيشن ۽ رويي جي تبديلي واري مداخلتن تائين پهچ کي مضبوط ڪندو. سماجي تحفظ جا قدم جن ۾ ممتا ۽ واڌ ويجهه پروگرام، شرطي نقد رقم جي منتقلي فراهم ڪندا ته جيئن ٻارن جي بهتر سار سنڀال ۽ خوراڪ جي طريقن کي هٿي ڏئي سگهجي. زرعي خوراڪ جي شعبي ۾ حڪمت عملي جو مقصد فصلن ۾ تنوع آڻڻ، چوپائي مال جي پيداوار کي وڌائڻ، پائيدار زراعت جي طريقن کي هٿي ڏيڻ ۽ گهريلو ڪچن گارڊنز کي وڏي پيماني تي اپنائڻ ذريعي غذائيت سان ڀرپور ۽ متنوع خوراڪ تائين پهچ وڌائڻ آهي. هڪ صوبائي سطح جي رويي جي تبديلي واري مهم انهن مداخلتن کي مڪمل ڪندي جيڪا وڌيڪ صحت بخش غذائيت، صفائي سٿرائي ۽ ٻارن جي سار سنڀال جي طريقن جي حوصله افزائي ڪندي. اجلاس کي ٻڌايو ويو ته ورلڊ بينڪ جي مدد سان هلندڙ پروگرام اڳ ۾ ئي سنڌ ۾ هم آهنگي لاءِ هڪ مضبوط پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. نيشنل هيلٿ سپورٽ پروگرام سنڌ جي سمورن 29 ضلعن کي ڪَور ڪري ٿو جڏهن ته سنڌ انٽيگريٽيڊ هيلٿ اينڊ پاپوليشن پروگرام هن وقت 15 ضلعن ۾ هلي رهيو آهي. مراد علي شاهه چيو ته سنڌ سوشل پروٽيڪشن ڊليوري سسٽم پڻ انهن ئي 15 ضلعن کي ڪَور ڪري ٿو ۽ ان کي وڌيڪ 7 اضافي ضلعن تائين وڌائڻ جو منصوبو آهي. هن وڌيڪ چيو اهڙي طرح اسٽارس – واش پروگرام سنڌ جي سمورن ٻهراڙي وارن 22 ضلعن ۾ سروس وارن علائقن جي سڃاڻپ ڪئي آهي ۽ ان کي مرحليوار لاڳو ڪيو ويندو. هم آهنگي جي پهرين مرحلي ۾ انهن ضلعن تي توجهه ڏني ويندي جتي صحت، سماجي تحفظ ۽ واش جون مداخلتون هڪٻئي سان ملن ٿيون، جن ۾ بدين، جيڪب آباد، ڪشمور، ميرپورخاص، شڪارپور، سجاول، ٽنڊوالھيار، ٽنڊو محمد خان، ٺٽو ۽ عمرڪوٽ شامل آهن. وڏي وزير هڪ ملٽي ٽيئر گورننس اسٽرڪچر قائم ڪرڻ جي تجويز جي توثيق ڪئي، جنهن جي اڳواڻي وڏو وزير پاڻ ڪندو. تجويز ڪيل انتظام تحت وڏي وزير جي صدارت ۾ هڪ پاليسي اينڊ مانيٽرنگ اسٽيئرنگ ڪميٽي اسٽريٽجڪ رهنمائي فراهم ڪندي اوليتن جي منظوري ڏيندي، پاليسين ۽ فنانسنگ جي هڪجهڙائي کي يقيني بڻائيندي، ڪارڪردگي جو جائزو وٺندي ۽ وڏين رڪاوٽن کي حل ڪندي. هڪ اسٽنٽنگ ڪنويرجنس سيڪريٽريٽ جنهن جي صدارت چيف سيڪريٽري يا چيئرمين پي اينڊ ڊي ڪندو، سالياني ڪم جي منصوبن جي هم آهنگي ڪندي عملدرآمد جي نگراني ڪندو، شعبي جي مداخلتن کي هڪجهڙو ڪندو ۽ آپريشنل چيلنجز کي حل ڪندو. ضلعي سطح تي ڊسٽرڪٽ ڪوآرڊينيشن ڪميٽيون جن جي صدارت ڊپٽي ڪمشنر ڪندا. اجلاس ۾ هڪ گڏيل اسٽنٽنگ مئنيجمينٽ انفارميشن سسٽم تيار ڪرڻ جي پڻ منظوري ڏني وئي جيڪو صحت، سماجي تحفظ، واش ۽ زراعت جي پروگرامن جي شعبي جي ڊيٽا کي هڪ واحد ڊيش بورڊ ۾ گڏ ڪندو. مهيني جي ضلعي ڪارڪردگي جا اسڪور ڪارڊ وڏي وزير، چيف سيڪريٽري ۽ چيئرمين پي اينڊ ڊي کي پيش ڪيا ويندا ته جيئن اڳڀرائي کي ٽريڪ ڪري سگهجي ۽ احتساب کي بهتر بڻائي سگهجي. شفافيت ۽ شهرين جي شموليت کي وڌائڻ لاءِ اڳتي هلي هن ڊيش بورڊ کي عوام لاءِ پڻ جاري ڪري سگهجي ٿو. تجويز ڪيل ايم آءِ ايس هيلٿ فيسيلٽي ڊيٽا، ليڊي هيلٿ ورڪرز ۽ ڪميونٽي هيلٿ ورڪرز جي آئوٽ ريچ انگن اکرن، ويڪسينيشن جي رڪارڊ، ممتا ۽ واڌ ويجهه پروگرامن جي فائدو حاصل ڪندڙن جي ڄاڻ، واش جي بنيادي ڍانچي جي ڊيٽا بيس، پاڻي جي معيار جي جاچ جي نتيجن ۽ ضلعي سطح جي بجيٽ کي پاڻ ۾ گڏ ڪندو. ان موقعي تي ڳالهائيندي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه چيو ته ٻارن جي اسٽنٽنگ کي گهٽائڻ رڳو صحت جو مقصد ناهي پر سنڌ لاءِ هڪ بنيادي ترقياتي اوليت آهي. هن چيو هر اسٽنٽڊ ٻار وڃايل انساني صلاحيت جي عڪاسي ڪري ٿو. جيڪڏهن اسان تعليمي نتيجن، اقتصادي پيداوار ۽ سماجي ڀلائي کي بهتر بڻائڻ ۾ سنجيده آهيون ته اسان کي ٻارن جي اسٽنٽنگ کي هڪ هم آهنگ ۽ حڪومت واري طريقي سان منهن ڏيڻو پوندو. وڏي وزير چيو ته ڌار ڌار ڪيل مداخلتون غذائي کوٽ ۽ ٻارن جي ناقص واڌ ويجهه جي گهڻ رُخي سببن کي موثر طريقي سان حل نٿيون ڪري سگهن. هن چيو اسٽنٽنگ جو چيلنج صحت، صفائي، غذائيت، غربت ۽ خوراڪ جي تحفظ سان تعلق رکي ٿو. تنهن ڪري اسان جو جواب پڻ برابر ۽ گڏيل هجڻ گهرجي. اسان سمورن لاڳاپيل کاتن کي واضح هدفن، احتساب ۽ مانيٽرنگ جي نظام سان هڪ ئي فريم ورڪ تحت گڏ ڪري رهيا آهيون. وڏي وزير ان ڳالهه تي زور ڏنو ته ضلعي سطح تي عملدرآمد ئي ڪاميابي جي ڪُنجي هوندي. انهن قدمن جو اصل اثر اسان جي ڳوٺن، برادرين ۽ گهرن ۾ ماپيو ويندو. ڊپٽي ڪمشنرز، هيلٿ ٽيمن، سوشل پروٽيڪشن ورڪرز ۽ مقامي حڪومتن کي ويجهي تعاون سان ڪم ڪرڻو پوندو ته جيئن اهي خدمتون هر ان ماءُ ۽ ٻار تائين پهچن جنهن کي ان جي ضرورت آهي. هن سنڌ سان ورلڊ بينڪ جي جاري ڀائيواري کي ساراهيو اور ثبوتن تي ٻڌل پاليسي سازي لاءِ صوبائي حڪومت جي عزم کي ورجايو. مضبوط سياسي مالڪي، اعتماد جوڳي ڊيٽا سسٽم ۽ شعبن ۾ گڏيل عمل سان ٻارن جي اسٽنٽنگ کي نمايان طور گهٽائي سگهي ٿي ۽ لکين ٻارن ۽ خاندانن جي زندگين کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو. ان موقعي تي ورلڊ بينڪ جي ڪنٽري ڊائريڪٽر بولورما آمگابازار انساني سرمائي جي ترقي کي مضبوط ڪرڻ لاءِ سنڌ جي ڪوششن لاءِ بينڪ جي مدد کي ورجايو ۽ صوبي جي هم آهنگي واري طريقي جي عزم جي آجيان ڪئي، جيڪا خدمتن کي گڏ ڪري ٿي، احتساب کي بهتر بڻائي ٿي ۽ وسيلن کي اسٽنٽنگ کان سڀ کان وڌيڪ متاثر ضلعن تي ڌيان ڏئي ٿي. اجلاس جي پڄاڻي اوليت وارن ضلعن ۾ هم آهنگي واري حڪمت عملي جي جلد عملدرآمد لاءِ گورننس فريم ورڪ، آپريشنل انتظامن ۽ مانيٽرنگ جي نظام کي حتمي شڪل ڏيڻ جي معاهدي سان ٿي. اجلاس ۾ سنڌ جي صحت واري وزير ڊاڪٽر عذرا فضل پيچوهو، چيف سيڪريٽري آصف حيدر شاهه، وڏي وزير جي پرنسپل سيڪريٽري آغا واصف، پلاننگ اينڊ ڊيولپمينٽ جي وقتي چيئرمين بلال ميمڻ، صحت جي وقتي سيڪريٽري حفيظ عباسي، سوشل پروٽيڪشن جي سيڪريٽري خادم حسين چنا، پي پي ايڇ آءِ جي سي اي او جاويد علي جاگيراڻي، سوشل پروٽيڪشن جي سي اي او ارشاد علي سوڍڙ، چيف فارن ايڊ ساجده اياز قاضي ۽ ٻين شرڪت ڪئي.