سنڌ جي وڏي وزير پاران ڪڻڪ  ذخيرو ڪندڙن ۽ منافعو خورن خلاف ڪريڪ ڊائون تيز ڪرڻ جو حڪم

ڪراچي-16 جولاءِ (اي پي پي) سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه خميس ڏينهن ڪڻڪ  ذخيرو ڪندڙن ۽ منافعو خورن خلاف ڪريڪ ڊائون تيز ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي جڏهن ته خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي آهي ته مارچ 2027ع تائين 2.11 ملين ميٽرڪ ٽن جي امڪاني کوٽ کي پورو ڪرڻ لاءِ ڪڻڪ جي اضافي سپلاءِ کي محفوظ بڻايو وڃي جيئن هڪ اعليٰ سطحي جائزي اجلاس کي آگاهي ڏني وئي ته انتظامي ڪاررواين دوران اڳي ئي 172,000 ميٽرڪ ٽن کان وڌيڪ لڪايل ڪڻڪ هٿ ڪئي وئي آهي جنهن سان مارڪيٽ ۾ دستيابي کي بهتر بڻائڻ ۽ سڄي صوبي ۾ اٽي جي قيمتن کي گهٽائڻ ۾ مدد ملي آهي. هن اهي حڪم صوبي ۾ ڪڻڪ جي ذخيرن جي صورتحال، مارڪيٽ ۾ دستيابي، واپرائڻ جي رجحانن ۽ مستقبل جي سپلاءِ جي ضرورتن جو جائزو وٺڻ لاءِ هڪ اجلاس جي صدارت ڪندي جاري ڪيا جنهن ۾ خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي وئي ته سڄي سنڌ ۾ ڪڻڪ ۽ اٽي جي دستيابي کي يقيني بڻائڻ ۽ ڪنهن به هٿرادو کوٽ يا قيمتن ۾ هٿراڌو ڦيرڦار کي روڪڻ لاءِ سمورا ضروري قدم کنيا وڃن. اجلاس کي آگاهي ڏني وئي ته سيزن 26-2025ع دوران 4.7 ملين ميٽرڪ ٽن ڪڻڪ جي پيداوار ۽ 140,000 ميٽرڪ ٽن جي ڪيري فارورڊ ذخيري جي باوجود، سنڌ کي مارچ 2027ع تائين اٽڪل 2.11 ملين ميٽرڪ ٽن ڪڻڪ جي کوٽ جو سامھون ٿيڻ جو امڪان آهي، جنهن جو وڏو سبب واپرائڻ جي ضرورتن ۽ صوبي کان ٻاهر ڪڻڪ جي منتقلي آهي. وڏي وزير زور ڏنو ته ڪڻڪ هڪ اسٽريٽجڪ شئي آهي جيڪا سڌي ريت غذائي تحفظ ۽ عوامي بهبود سان جڙيل آهي، ان ڪري ڪافي ذخيرو برقرار رکڻ ۽ مارڪيٽ جي قيمتن کي مستحڪم ڪرڻ ۾ ڪا به غفلت برداشت نه ڪئي ويندي.خوراڪ کاتي پاران ڪڻڪ جي پيداوار، واپرائڻ، اسٽاڪ جي دستيابي ۽ مستقبل جي ضرورتن جو هڪ جامع جائزو پيش ڪيو ويو.پريزنٽيشن موجب 27-2026ع لاءِ سنڌ ۾ ڪڻڪ جي ڪل دستيابي 4.84 ايم ايم ٽي (ملين ميٽرڪ ٽن) هئي، جنهن ۾ 4.7 ايم ايم ٽي موجوده پيداوار ۽ 0.14 ايم ايم ٽي ڪيري فارورڊ ذخيرو شامل آهي. صوبو 15 جولاءِ 2026ع تائين اٽڪل 2.60 ايم ايم ٽي ڪڻڪ اڳي ئي استعمال ڪري چڪو آهي جنهن ۾ انساني واپرائڻ لاءِ 1.90 ايم ايم ٽي؛ صوبي کان ٻاهر منتقلي جو ڪاٿو 0.50 ايم ايم ٽي؛ ۽ ايندڙ پوکيءَ جي سيزن لاءِ ٻج طور رکيل 0.20 ايم ايم ٽي شامل آهن. ان سان گڏ اٽڪل 2.24 ايم ايم ٽي جي باقيات جو ڪاٿو بچي ٿو. تنهن هوندي به خوراڪ کاتي ٻڌايو ته سپلاءِ چين ۾ هن وقت صرف 1.23 ايم ايم ٽي واضح طور موجود آهي جنهن ۾ خوراڪ کاتي پاران خريد ڪيل 81,812 ميٽرڪ ٽن؛ انتظامي ڪاررواين دوران ضبط ڪيل 172,020 ميٽرڪ ٽن؛ فلور ملن پاران ٻڌايل 0.48 ايم ايم ٽي؛ ۽ آبادگارن پاران ذاتي واپرائڻ لاءِ رکيل 0.50 ايم ايم ٽي شامل آهن. وڏي وزير چيو ته اٽڪل 0.61 ايم ايم ٽي ڪڻڪ جو ڪو حساب ڪتاب ناهي ۽ اها شايد مارڪيٽ کان لڪائي يا روڪي وئي آهي. هن خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته ذخيرو ڪندڙن خلاف ڪارروائي تيز ڪئي وڃي ۽ لڪايل ذخيرو هٿ ڪيو وڃي.اجلاس کي ٻڌايو ويو ته خوراڪ کاتي وٽ هن وقت ڪل 393,832 ميٽرڪ ٽن جو ذخيرو موجود آهي، جنهن ۾ 140,000 ميٽرڪ ٽن ڪيري فارورڊ اسٽاڪ؛ موجوده سيزن دوران خريد ڪيل 81,812 ميٽرڪ ٽن؛ ۽ انتظامي ۽ ذخيرو اندوزي خلاف ڪاررواين دوران هٿ ڪيل 172,020 ميٽرڪ ٽن شامل آهن؛ تنهن ڪري اٽي جي قيمتن ۾ گهٽتائي آئي آهي.اجلاس کي ٻڌايو ويو ته سنڌ کي 15 جولاءِ  2026ع کان 15 مارچ  2027ع تائين اٺن مهينن دوران اٽڪل 4.35 ايم ايم ٽي ڪڻڪ جي ضرورت هوندي. 2.24 ايم ايم ٽي جي ڪاٿي جي دستيابي جي مقابلي ۾، صوبي کي 2.11 ايم ايم ٽي جي کوٽ جو سامھون ٿيڻ جو امڪان آهي. ان کوٽ کي پورو ڪرڻ لاءِ، پاسڪو سنڌ کي 4,150 رپيا في 40 ڪلوگرام جي حساب سان 220,000 ميٽرڪ ٽن ڪڻڪ جي آڇ ڪئي آهي جيڪا خيرپور, نوشهرو فيروز، شهيد بينظير آباد ۽ سانگهڙ ضلعن جي اسٽوريج هنڌن تي دستياب آهي. وڏي وزير مراد علي شاهه نوٽ ڪيو ته پاسڪو جي آڇ کي شامل ڪرڻ کانپوءِ، باقي کوٽ اٽڪل 1.89 ايم ايم ٽي رهجي ويندي. خوراڪ کاتي قدمن جي هڪ گڏيل تجويز پيش ڪئي، جنهن ۾ پاسڪو کان وڌيڪ ڪوٽا وٺڻ، پنجاب مان ڪڻڪ جي منتقلي ۾ سهولت فراهم ڪرڻ ۽ جيڪڏهن ضرورت پئي ته، ڪافي سپلاءِ يقيني بڻائڻ لاءِ درآمدات شامل آهن.وڏي وزير مراد علي شاهه سڄي ملڪ ۾ ڪڻڪ ۽ اٽي جي موجوده قيمتن جو جائزو ورتو. سنڌ ۾ في 40 ڪلو ڪڻڪ جي قيمت ڪراچي ۾ 11,000 رپيا، حيدرآباد ۾ 10,800 رپيا، سکر ۾ 10,750 رپيا ۽ لاڙڪاڻي ۾ 10,250 رپيا ٻڌائي وئي. اٽي جي في ڪلو پرچون قيمت ڪراچي ۾ 130 رپيا، حيدرآباد ۾ 125 رپيا، سکر ۾ 118 رپيا ۽ لاڙڪاڻي ۾ 118 رپيا هئي. وڏي وزير مراد علي شاهه خوراڪ کاتي کي هدايت ڪئي ته امڪاني کوٽ کي پورو ڪرڻ ۽ سڄو سال مناسب ذخيرا برقرار رکڻ لاءِ ڪڻڪ جي انتظام جو هڪ جامع پلان فوري طور تيار ڪيو وڃي. هن چيف سيڪريٽري کي هدايت ڪئي ته سڄي صوبي ۾ ذخيرو اندوزي ۽ منافعو خوري خلاف ڪارروايون وڌيڪ تيز ڪيون وڃن ۽ واپارين، ملن ۽ وڏن اسٽاڪسٽن وٽ موجود ڪڻڪ جي ذخيرن جي صحيح مانيٽرنگ ۽ رپورٽنگ کي يقيني بڻايو وڃي. وڏي وزير خوراڪ کاتي کي مارڪيٽ جي قيمتن جي ويجهڙائي سان نگراني ڪرڻ ۽ هٿرادو کوٽ کي روڪڻ جي هدايت ڪئي، ۽ گڏوگڏ ذخيري جي دستيابي، خريداري، قانوني ڪاررواين ۽ مارڪيٽ جي رجحانن بابت هر پندرهن ڏينهن کانپوءِ رپورٽون پيش ڪرڻ جو حڪم ڏنو. سنڌ جي عوام کي مخاطب ٿيندي وڏي وزير يقين ڏياريو ته صوبائي حڪومت ڪڻڪ جي صورتحال بابت مڪمل طور تي خبردار آهي ۽ غذائي تحفظ کي تحفظ ڏيڻ لاءِ هر ضروري قدم کڻندي. وڏي وزير چيو صوبي ۾ ڪڻڪ جي ڪا به فوري کوٽ ناهي. حڪومت ذخيري جي سطح ۽ مارڪيٽ جي حالتن جي ويجهڙائي سان نگراني ڪري رهي آهي ۽ مناسب قيمتن تي ڪڻڪ ۽ اٽي جي دستيابي کي يقيني بڻائين. ڪنهن به صورت ۾ ذخيرو اندوزي ۽ منافعو خوري برداشت نه ڪئي ويندي. هن وڌيڪ چيو ته غذائي تحفظ حڪومت جي اعليٰ ترين ترجيحن مان هڪ آهي ۽ هن سمورن لاڳاپيل کاتن کي هدايت ڪئي ته اهي فعال طور تي ڪم ڪن ته جيئن ايندڙ مهينن دوران سنڌ جي عوام کي ڪڻڪ ۽ اٽي تائين پهچ ۾ ڪنهن به ڏُکيائي پيش نه اچي. وزيراعليٰ هائوس ۾ ٿيل هن اجلاس ۾ صوبائي وزيرن شرجيل انعام ميمڻ، مڪيش چاولا، ڄام خان شورو، مخدوم محبوب زمان، محمد بخش خان مھر، صلاحڪار گيانچند ايسراڻي، چيف سيڪريٽري آصف حيدر شاهه، ڪمشنر ڪراچي حسن نقوي، چيئرمين سي ايم آءِ ٽي بلاول ميمڻ، وڏي وزير جو سيڪريٽري آصف جميل، سيڪريٽري زراعت زمان ناريجو، ۽ سيڪريٽري خوراڪ غلام عباس نائيچ ۽ ٻين شرڪت ڪئي.